Taalfaqs
Waar kan je een antwoord op je taalvragen vinden? Om het overzichtelijk te houden, zijn de taalvragen ondergebracht in hoofdstukken. Je kan ze aanklikken in het uitklapmenu bij "taalfaqs". Soms zal het nodig zijn om meerdere hoofdstukken te raadplegen. Zo vind je onder "stijl" het antwoord op "korte of lange zinnen?", maar dit had ook onder "zinsbouw" kunnen staan.
0p deze pagina vind je onder de rubriek hulpmiddelen beknopt handige links, tips en spelen. Veel voorkomende taalfouten die met weinig uitleg verholpen kunnen worden, vind je op deze pagina onder trefwoorden.
Vooraleer je hem afgeeft, controleer je je gip-bundel goed op taalfouten. Je vindt ze wanneer je volgende trucjes gebruikt:
- Laat een vers geschreven tekst even rusten vooraleer je hem controleert op taalfouten
- Lees je tekst hardop
- Maak gebruik van een evaluatielijst
- Laat iemand anders je tekst lezen
Bedenk dat een degelijke brontekst weinig of geen taalfouten bevat. Dit is een extra argument om goede bronnen te raadplegen, het inspireert je om zelf een juist taalgebruik aan te wenden.
In de top 1000 vind je een lijst van de woorden die leerlingen fout hebben geschreven.
Hulpmiddelen
- Evaluatielijst teksten
- Grammaticale termen in andere talen
- Schrijfkaders
- Spelling
- Spellingchecker
- Taaladvies
- Taalbad
- Theorie en oefeningen
- Woordenlijsten oefenen
Evaluatielijst teksten
- Brontekst: werk met goede bronteksten, waarin weinig of geen taalfouten staan. Vind je de taalfout in de tekst hiernaast? Controleer je oplossing door met je pijltje of cursor over de tekst te gaan.
- Spellingcheckers ! kritisch gebruiken.
- Reflecteer: laat je tekst eerst even rusten, lees hem vervolgens grondig na, indien mogelijk hardop, en let hierbij op volgende punten:
- Aardrijkskundige namen ! , zoals: Groot-Brittannië, Afrikaan, Middellandse Zee...
- Afbreken, splitsen woorden !
- Afkortingen !
- Eigennamen ! , zoals: Vlaams Parlement, Yasser Arafat, ...
- Hoofdletters !
- Leestekens ! controleren.
- Lidwoorden ! controleren.
- Spelling ! moeilijke woorden.
- Standaardtaal !gebruikt?
- Stijl !
- Taalfouten vermijden !
- Werkwoorden ! controleren.
- Woorkeuze en woordenschat ! overlopen.
- Zinsbouw ! controleren.
Nederlandse grammaticale termen in andere talen
Zeggen de begrippen "onderwerp" en "bijvoeglijk naamwoord" jou niets en heb jij leren werken met de termen "subject" en "adjectief", bekijk dan deze site !. Je vindt er de Nederlandse en de Latijnse termen. Kevin Vermassen geeft je een overzicht van de Nederlandse, Franse en Engelse ! termen.
Schrijfkaders
In een beginfase kunnen schrijfkaders je beslist op weg helpen, bijvoorbeeld bij het formuleren van een mening. Probeer na verloop van tijd wel enige creativiteit aan de dag te leggen. Het voorbeeld hiernaast en andere schrijfkaders vind je op de portaalsite van pav, bij basistaal ! of Riet De Vos !.
Spelling: van wartaal naar waartaal
Ga met oefendictees ! na of je een kei bent in spelling.
Is het belangrijk om juist te spellen? Volgens deze ! site niet, maar echt "vlot leezn doet het tcoh neit". Bovendien kunnen het weglaten van letters, spaties, e.a. wel voor een verschil in betekenis zorgen. Enkele voorbeelden:
- Ik heb een vriend.
- Ik heb geen vriend.
- Dat leg je haar fijn uit.
- Dat leg je haarfijn uit.
- De beul onthoofd.
- De beul onthoofdt.
Vrienden nodigen je uit voor een workshop 'naakt modeltekenen'. Wat doe je? Misschien een kijkje nemen op de website spatiegebruik !
Wat er met je sollicitatiebrief vol fouten gebeurt, lees je in dit krantenartikel!
De juiste spelling van de woorden vind je o.m.
in het woordenboek!
in de woordenlijst van de Nederlandse Taalunie, ook wel het Groene Boekje genoemd. Zij bepaalt om de tien jaar de juiste spelling van onze woorden.
De laatste herziening was in 2005. In de herziening van 2015 ! komen geen nieuwe regels, de woordenlijst wordt wel aangevuld met nieuwe woorden.bij de VRT
bij spelspiek
bij Nederlandse woorden !
bij spellingsite.nu !
Ben je nog niet overtuigd van het belang van een juiste spelling, luister dan even naar de woorden van cabaretier en schrijver Kees van Kooten: "In 500 voor Christus zei Confucius al: als er in het taalgebruik een fout gebeurt, dan betekent het dat wat men zegt, niet is wat men bedoelt. En dan kunnen er geen goede zaken ontstaan. En als er geen goede zaken ontstaan, gaan kunst en moraal ten onder. En dan kan er geen juiste rechtspraak gebeuren. En als er geen juiste rechtspraak is, dan weet het volk niet wat het moet doen."
Ter ondersteuning van deze filosofische gedachte geeft Kees van Kooten enkele concrete voorbeelden:
"Van slavernij verdacht Brits echtpaar op borgtocht vrij." Dat is toch erg? Die mensen zijn al slaven geweest en werden nadien in de gevangenis gezet! Natuurlijk niet, dat moest zijn: "Van slavenhouderij verdacht Brits echtpaar..."
"Taalhervormer Paardekooper schreef liever sjem als jam." Hier wordt precies het omgekeerde gezegd van wat bedoeld wordt: "Taalhervormer Paardekooper schreef liever sjem dan jam."
"Er is geen kapvergunning voor nodig, mits ze op de lijst met waardevolle bomen staan." Dus je mag die bomen kappen. Mits is dus fout gebruikt: "Er is geen kapvergunning voor nodig, tenzij ze op de lijst met waardevolle bomen staan."
Van Kooten besluit: Ik wil geen mopperman zijn, maar kwade advocaten en aannemers kunnen door slordig taalgebruik wel aan iets ontsnappen. Ook ministers of gemeenteraden of banken doen dat. Men probeert indrukwekkend te schrijven en daardoor wordt het wartaal. Mijn kreet is maar één lettertje verschil: 'Van wartaal naar waartaal'."
Nog enkele voorbeelden van leerlingen
"Een 'bevriezing van het conflict' sluit niet uit dat ze de strijd dan zullen stoppen." Hier wordt precies het omgekeerde gezegd van wat bedoeld wordt: "Een 'bevriezing van het conflict' sluit niet uit dat ze verder zullen strijden."
Spellingchecker
Met volgende programma's kan je de spelling van je teksten controleren:
Taaladvies
Taaladvies en taalkwesties vind je op volgende sites:
- abcvandenederlandsetaal
- Taaladvies
- Taalmix
- Taaltelefoon
- Taaltelefoon brochure: In duidelijk Nederlands, spreken en schrijven voor iedereen. !
- VRT
- Woorden.org
Taalbad
Wanneer je nog heel veel problemen met het Nederlands hebt, volg je het best een taalbad. Neem hiervoor contact met een van de volgende organisaties of maak gebruik van een van de volgende sites:
- 2bdutch !
- abczaam !
- Afbeeldingen, pictogrammen !
- Afbeeldingen, pictogrammen voor op school !
- Afbeeldingen, pictogrammen voor op school !
- Afbeeldingen, pictogrammenwoordenboek van klasse !
- Boodschappenlijst met afbeeldingen !
- Knipoog: oefeningen voor Franstaligen die Nederlands leren !
- Huis van het Nederlands !
- Nederlands, tweede taal !
- Nedbox: dagelijks Nederlands aan de hand van filmpjes, gestart in 2015 !
- Nlfacile voor Franstaligen die Nederlands leren !
- Polyglot !
- Schooltaal en taal op de werkvloer !
- Spreektaal in 15 modules !
- Spreekwoorden !
- Taalpaspoort van de provincie Antwerpen !
- Taalthuis !: voor wie helemaal geen of weinig Nederlands kent.
- Taaluniecentrum !: enkele interessante links.
- Woorden oefenen met het programma wrts !.
Theorie en oefeningen
Voor een eenvoudige uitleg en interactieve oefeningen kan je op volgende sites terecht.
- abc van de Nederlandse taal !
- bruuttaal http://www.bruuttaal.nl/
- cambiumned
- dutchgrammar en dutch
- Extraned
- Taalblad
Woordenlijsten oefenen
Woordenlijsten oefenen kan je met:
- Beter spellen !
- mijnwoordenboek
- probleemwoorden
- In de top 1000 vind je een lijst van de woorden die leerlingen fout hebben geschreven.
Trefwoorden
- Aan elkaar of los
- Aardrijkskundige namen
- Accenttekens, zoals bij é, è en û
- Afbreken, splitsen
- Adjectief of bijvoeglijk naamwoord
- Bijwoord
- C of k
- Ei of ij
- Eigennamen
- Eind-n: alle/allen
- i of ie
- Getallen
- Klinkers en medeklinkers, enkel of verdubbelen
- Meervoud
- Open of gesloten lettergreep
- Substantief of zelfstandig naamwoord: bv. de auto.
- Trappen van vergelijking: groot, groter, grootst
- Tussenletter
- Uitheemse woorden
- Uitspraak
- Veelgemaakte fouten
- Verkleinwoorden
Aan elkaar of los
- Aaneenschrijven van werkwoorden
- Er, hier, daar, waar in combinatie met een voorzetsel, bv. erop of er op.
- Ervan of er van
- Ervoor of er voor
- Hetzelfde, combinaties met zelfde
- Hieronder
- Samenstellingen, zoals wapenstilstandsonderhandelingen
- Leuk overzicht van samenstellingsfouten !
Aaneenschrijven van werkwoorden.
Twijfel je eraan of een werkwoord al dan niet aaneen wordt geschreven, raadpleeg dan de woordenlijst ! .
Enkele voorbeelden van werkwoorden die je aaneenschrijft:
Er, hier, daar, waar met een voorzetsel, erop of er op.
Schrijf er, hier, daar, waar vast aan het voorzetsel waar je het mee combineert wanneer dit niet bij het werkwoord hoort.raadpleeg taaltips van taalpartners ! voor meer uitleg.
Voorbeeld:
Het komt erop neer dat je minder moet betalen.
Ervan of er van.
Een verklaring vind je op taaltelefoon !Voorbeeld:
- Wat vind je er van?
- Wat vind je ervan?
Ervoor of er voor.
In de twee voorbeeldzinnen vind je een verschillende schrijfwijze voor er-voor Een verklaring vind je op taaltelefoon !Voorbeeld:
- De strengere activeringspolitiek zorgt ervoor dat werkgevers meer dan vroeger geconfronteerd worden met zogenaamde schijnsollicitanten.
- Hij zorgt er voor de begeleiding van de sollicitanten.
Hetzelfde, combinaties met zelfde
Deze zelfde en zo'n zelfde worden los geschreven, andere combinaties met zelfde
worden aan elkaar geschreven,
raadpleeg taaladvies ! voor meer uitleg.
Voorbeeld:
Hetzelfde probleem dreigt de Vlaamse energiefacturen te doen stijgen.
Hieronder
Hier onder en hieronder kunnen beide, de schrijfwijze hangt
van de context af. Dit geldt ook voor andere combinaties met hier, zoals: hiermee, hierom, hierin,...
Raadpleeg de taaltelefoon ! voor meer uitleg.
Voorbeeld:
Klik op de bijlage hieronder.
Samenstellingen, zoals wapenstilstandsonderhandelingen
In het Nederlands schrijf je in samenstellingen de woorden zoveel mogelijk aan elkaar, dus:
tafeltennis, lievelingsvak, praktijkklas. Zo kan je tot heel lange woorden komen, zoals wapenbeheersingsbesprekingen.
Sommige woorden hebben een andere schrijfwijze, volgens de betekenis of de functie in de zin. Niet aaneengeschreven hebben deze woorden doorgaans een letterlijke betekenis (bv. ten slotte gebruik je aan het einde van een opsomming);
de aaneengeschreven vorm heeft meestal een afgeleide betekenis (bv. tenslotte gebruik je in de betekenis van uiteindelijk) (bron: taaladvies).
Ten slotte is er de klinkerbotsing. We spreken van klinkerbotsing als twee opeenvolgende klinkertekens die tot een verschillende lettergreep behoren,
verkeerdelijk als één lange klank of tweeklank kunnen worden gelezen (bv. auto-ongeval)(bron: taaladvies).
Meer uitleg en oefeningen vind je op de
volgende sites:
- Theorie
- Oefeningen
- oefening 0, aan elkaar of los van cambiumned !
- oefening 1,aaneenschrijven-van-samenstellingen-en-woordgroepen-1 !
- oefening 2,aaneenschrijven-van-samenstellingen-en-woordgroepen-2 !
- oefening 3,aaneenschrijven-van-drieledige-samenstellingen-1 !
- oefening 4,aaneenschrijven-van-drieledige-samenstellingen-2 !
- oefening 5,aaneenschrijven-van-drieledige-samenstellingen-3 !
- oefening 6,aaneenschrijven-van-samenstellingen-met-afkortingen-1 !
- oefening 7,aaneenschrijven-van-samenstellingen-met-afkortingen-2 !
- oefening 8,aaneenschrijven-van-samenstellingen-met-afkortingen-1 !
- oefening 9,Betekenisverschil tussen het begrip los of aan elkaar geschreven-1.
- oefening ,Betekenisverschil tussen het begrip los of aan elkaar geschreven-2.
- oefening 10,klinkerbotsing-of-niet-1.
- oefening 11,klinkerbotsing-of-niet-2.
- oefening 12,klinkerbotsing-of-niet-3.
- oefening 13,klinkerbotsing-of-niet-4.
- oefening 14,koppelteken-of-trema-bij-klinkerbotsing.
- oefening 15,koppelteken-of-trema-bij-klinkerbotsing.
- Extra oefenmateriaal vind je op onlinenederlands.
Dit wordt verder uitgediept in het thema "welkom".
Aardrijkskundige namen
Zijn "Azerbeidzjan" en "Middellandse Zee" juist geschreven? Hoe heten de inwoners van Montenegro en van Lessen? De antwoorden op deze vragen vind je op volgende sites:
Dit wordt verder uitgediept in het thema wereldburger".
Accenttekens, zoals bij é, è en û
Er zijn drie accenttekens: het accent aigu (´), het accent grave (`) en het accent circonflexe (^).
Ze hebben de functie van uitspraakteken of klemtoonteken.
Uitspraaktekens worden in Nederlandse woorden boven de klinker e gezet om de juiste uitspraak weer te geven.
Ze komen daarnaast voornamelijk voor op de klinkers a, e, i, o en u in woorden van Franse oorsprong.
Als klemtoonteken wordt alleen het accent aigu (´) gebruikt.
Het klemtoonteken wordt gebruikt om een woord of woorddeel te benadrukken.
Het wordt ook gebruikt als uit de context niet meteen duidelijk is of een woord met of zonder klemtoon uitgesproken moet worden.
Voorbeeld
- Dat is dé manier om winst te maken.
- Hij kreeg meer dan één attentie. (naast: Hij kreeg meer dan een attentie, het was een heus cadeau.)
- Oefeningen
- oefening 1, klemtoontekens !
- oefening 2, uitspraaktekens-in-franse-leenwoorden-1 !
- oefening 3, uitspraaktekens-in-franse-leenwoorden-2 !
- oefening 4, uitspraaktekens-in-franse-leenwoorden-3 !
- oefening 5, uitspraaktekens-in-franse-leenwoorden-4 !
- oefening 6, uitspraaktekens-in-franse-leenwoorden-5 !
- oefening 7, uitspraaktekens-in-franse-leenwoorden-6 !
Afbreken, splitsen
Soms is je regel te kort voor het laatste woord. Je moet dit woord dan afbreken of splitsen.
Dit doe je door het plaatsen van een
koppel- of afbreekteken! op de juiste plaats.
Ben je geen kei in het afbreken of splitsen van woorden, dan kan je voor theorie
en oefeningen terecht bij de theoretische uitleg van de
woordenlijst !. Theorie, voorbeelden en oefeningen vind
je eveneens bij Kevin Vermassen.
Bij twijfel kan je steeds de woordenlijst van de Nederlandse taal raadplegen.
Daar krijg je ook de plaatsen aangegeven waar je een woord mag afbreken.
Voorbeeld: afbreken [af·bre·ken], ww., brak af, afgebroken [af·ge·bro·ken]
.
Wat denk je van volgende zin uit een krantenartikel?
Steungrootouders vervullen
op hun beurt een niet onbelangrijke functie naast de opvoe-
drol van de ouders...
Dit wordt verder uitgediept in het thema "welkom".
Adjectief of bijvoeglijk naamwoord
Het bijvoeglijk naamwoord of adjectief zegt iets meer over een zelfstandig naamwoord.
Theorie en oefeningen vind je o.m. bij Kevin Vermassen !.
- Enkele aandachtspunten:
Verbuigen
Soms moet je een adjectief verbuigen. Waarom het een slim meisje, maar een slimme jongen is, lees je als je de tekst openklapt.
Klik hier om de inhoud open en dicht te klappen.
Bron: https://www.cambiumned.nl/theorie/grammatica/woordsoorten/bijvoeglijke-naamwoorden/ juni 2019
Bijvoeglijke naamwoorden kun je voor een zelfstandig naamwoord zetten. Ze noemen een eigenschap van het zelfstandig naamwoord. Bijvoeglijke naamwoorden krijgen in principe de uitgang -e: Het goede boek. De moeilijke oefening. Onhandige jongen.
Er zijn vier situaties waarin een bijvoeglijk naamwoord niet de uitgang -e krijgt:
1. Wanneer het zelfstandige naamwoord onzijdig is, krijgt het bijvoeglijk naamwoord bij de onbepaalde vorm geen uitgang. Bij de bepaalde vorm krijgt het echter gewoon de uitgang -e: Een mooi kind – Het mooie kind
2. Wanneer het bijvoeglijk naamwoord een materiaal aanduidt, krijgt het de uitgang -en: De houten lepel, de koperen bel
3. Wanneer het bijvoeglijk naamwoord een essentieel deel is van de combinatie met het zelfstandig naamwoord, krijgt het geen -e. Bijvoorbeeld: Het meewerkend voorwerp, het openbaar onderwijs
4. Soms wordt tussen een onbepaald lidwoord en het zelfstandig naamwoord een bijvoeglijk naamwoord zonder -e gebruikt. In dat geval hebben ze een bijzondere betekenis: Een groot staatsman, een talentvol dichter
5. In het Nederlands worden de trappen van vergelijking meestal gevormd door de achtervoegsels -er en -st achter een bijvoeglijk naamwoord te zetten
Je volgt de regels meestal ! ook bij een opsomming van adjectieven.
Voorbeeld: Een lekker rood appeltje, een lange en magere jongen.
Extra oefeningen en uitleg:
Heel of hele?
Voorbeeld: Ze vertelde de hele klas dat het een heel leuke ervaring was.
Hele uit de vorige zin is een bijvoeglijk naamwoord of adjectief. Heel uit de voorbeeldzin is een bijwoord ! of adverbium.
Theorie, voorbeelden en oefeningen over het onderscheid tussen heel en hele vind je op taalblad. !Voorbeeld: Het was een leuke ervaring om bij mensen met een handicap te staan.
Dit wordt verder uitgediept in het thema "welkom".
Bijwoord
Met een bijwoord zeg je iets van een bijvoeglijk naamwoord ! , een ander bijwoord, een werkwoord ! of een zin ! .
Theorie en oefeningen vind je o.m. bij Kevin Vermassen !.
C of k
Je schrijft praktisch, maar practicum. Voor de Nederlandse k-klank gebruiken we meestal de letter k. In woorden met een vreemde oorsprong wordt heel dikwijls de letter c gebruikt.
- Oefeningen
Dit wordt verder uitgediept in het thema "welkom".
Eigennamen
Eigennamen zijn zelfstandige naamwoorden. Ze verwijzen naar de eigen, specifieke naam van een persoon, straat, plaats, land, merk enz. Je schrijft eigennamen met een hoofdletter, dit in tegenstelling tot de soornamen. Soms wordt een eigennaam een soortnaam, dit is bijvoorbeeld gebeurd met de pampers.
Meer uitleg en oefeningen over eigennamen vind je bij Kevin Vermassen !
Voor de schrijfwijze van een beperkt aantal eigennamen, zoals bijv. "Pamela Anderson Lee" kan je terecht op de website van de VRT.
Dit wordt verder uitgediept in het thema "welkom".
Ei of ij
Er bestaan geen regels voor het gebruik van ei of ij in een woord.
De spelling van woorden met ei ('korte ei') of ij ('lange ij') hangt af van de
etymologie
van het woord. Je vindt dit terug in etymologische
woordenboeken
!
" Wat wij vandaag op verschillende wijze schrijven maar op dezelfde manier uitspreken (bijvoorbeeld leiden en lijden),
werd vroeger ook op verschillende wijze uitgesproken (bijvoorbeeld in de middeleeuwen le(i)den en liden).
In veel dialecten zijn deze uitspraakverschillen vandaag nog te horen.
Bij twijfel over de juiste spelling biedt de
Woordenlijst
!
uitsluitsel.
(Bron: Taalunie
!
Voor werkwoorden kan je een ezelsbruggetje gebruiken.
Sterke werkwoorden!
schrijf
je meestal met ij, bv. lijden in de betekenis van pijn lijden. In de verleden tijd wordt dit
leden pijn. Daar tegenover staat het zwakke werkwoord leiden, bv. een groep leiden, in de verleden tijd is dit
leidde de groep. Zoals reeds aangehaald gaat dit meestal maar niet steeds op, bv. twijfelen, twijfelde
schrijf je toch met een ij.
- Oefeningen
Dit wordt verder uitgediept in het thema "welkom".
Eind-n: alle/allen...
- Theorie
- Oefeningen
Klik hier om de inhoud open en dicht te klappen.
De voornaamwoorden alle, beide, sommige, enkele enz. hebben ook vormen met een eind-n: allen, beiden, sommigen, enkelen.
De vormen met eind-n gebruik je enkel als ze zelfstandig voorkomen en naar personen verwijzen:
ik zag veel mensen die zaterdag, enkelen wandelden door mijn straat ik sprak hen allen toe sommigen onder u zouden beter zwijgen mijn ouders zijn beiden toffe mensen
Als het niet over personen gaat dan valt de eind-n weg:
ik zag veel honden die zaterdag, enkele liepen door mijn straat bij ons op de boerderij zijn veel dieren, ze zijn alle gezond tussen mijn planten zijn er sommige met gele bloemen mijn twee ramen zijn beide rood geschilderd
Als ze afhankelijk van een zelfstandig naamwoord voorkomen dan hebben ze ook nooit een eind-n:
enkele mensen wandelden door mijn straat ik sprak alle aanwezigen toe sommige paarden zijn leuker dan andere mijn beide ouders zijn toffe mensen
i of ie
- Uitleg van kevin Vermassen
- Oefeningen
Dit wordt verder uitgediept in het thema "werkstuk".
Getallen
- Hoe schrijf je getallen voluit?
- Wanneer schrijf je getallen voluit?
- Hoe schrijf je grote getallen: met of zonder spatie of punt?
- Hoe schrijf je getallen in een samenstelling?
- Rangtelwoorden
- Oefeningen
Klik hier om de inhoud open en dicht te klappen.
De ISO-norm en de BIN-norm schrijven de spatie als scheidingsteken voor (10 000 000), maar in de praktijk is ook de schrijfwijze met punten gebruikelijk (10.000.000). In vakgebieden waarin veel belang wordt gehecht aan ISO-normen (bijvoorbeeld de techniek en de exacte wetenschappen), is het raadzaam de daarin gegeven richtlijn voor het scheiden van grote getallen (spaties, geen punten) te volgen.
Toelichting
Getallen die uit meer dan vier cijfers bestaan, worden (om het lezen ervan te vergemakkelijken) gegroepeerd per drie cijfers, van rechts naar links vanaf het eventuele decimaalteken. Volgens de normen ISO 31-0 en NBN Z 01-002 worden de cijfers vanaf het decimaalteken met spaties gegroepeerd. Hoewel de groepering zowel naar links als naar rechts kan, wordt de groepering achter de komma in de praktijk weinig toegepast.
€ 10 000 000
$ 34 898 456,78
£ 2,203 71 / 2,20371
Om fraude te voorkomen, kunnen cijfers in geldbedragen volgens de BIN-norm ook allemaal aan elkaar worden geschreven:
€ 10000000$ 34898456,78
Bron: https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1
Klik hier om de inhoud open en dicht te klappen.
Wat is juist: 80-jarig of 80 jarig?
Bron: https://onzetaal.nl/taaladvies/80-jarig-80-jarig/ (02/06/2018)
80-jarig, met streepje, is juist. Het geheel vormt een samenstelling. Samenstellingen worden zo veel mogelijk aaneengeschreven, maar tussen een cijfer en de rest van de samenstelling moet een streepje staan.Ook tachtigjarig is mogelijk. Omdat het getal nu uitgeschreven wordt, is er geen reden om een streepje in te voegen. Bij lage getallen heeft het uitschrijven in letters meestal sterk de voorkeur (achtbaan) en bij hele tientallen vaak ook (tachtigjarig, tachtigmaal). Zie voor de criteria voor het wel of niet uitschrijven van getallen het advies over getallen in letters of cijfers.
Meer voorbeelden van samenstellingen met een cijfer:
1-armig (eenarmig) (de 1-armige bandiet)
1-benig (eenbenig) (een 1-benige voetballer)
1-bloemig (eenbloemig) (een 1-bloemige anjer)
1-cellig (eencellig) (een 1-cellig organisme)
1-daags (eendaags) (een 1-daagse reis)
1-eiig (eeneiig) (een 1-eiige tweeling)
10-tonner (tientonner)
100-ponder (honderdponder)
1000-jarig (duizendjarig) (een 1000-jarig rijk)
12-delig (twaalfdelig) (een 12-delige serie)
12-hoek (twaalfhoek)
12-kops (twaalfkops) (een 12-kops koffiezetapparaat)
12½-jarig (twaalfenhalfjarig, twaalf-en-een-halfjarig) (een 12½-jarig jubileum)
14-daags (veertiendaags) (een 14-daagse vakantie)
16-tallig (zestientallig) (het 16-tallig stelsel)
17e-eeuws (zeventiende-eeuws) (een 17e-eeuws schilderij)
2-persoons (tweepersoons) (een 2-persoons hoeslaken)
2-steens (tweesteens) (2-steens metselwerk)
2-stelig (tweestelig) (een 2-stelige spitvork)
2-talig (tweetalig) (een 2-talige opvoeding)
24-urig (een 24-urige werkweek)
25-jarig (een 25-jarig jubileum)
3-baans (driebaans) (een 3-baans snelweg)
3-duims (drieduims) (een 3-duims brandweerslang)
3-koppig (driekoppig) (een 3-koppig monster)
3-voudig (drievoudig) (een 3-voudige draai om de lengte-as)
3e-rangs (derderangs) (een 3e-rangs filmacteur)
36-urig (een 36-urige werkweek)
4-hoofdig (vierhoofdig) (een 4-hoofdige directie)
4-voudig (viervoudig) (een 4-voudig kampioen)
40-urig (veertigurig) (een 40-urige werkweek)
5-jarige (vijfjarige) (een 5-jarige overeenkomst)
6-persoons (zespersoons) (een 6-persoons vakantiehuisje)
65-plusser (vijfenzestigplusser)
7-klapper (zevenklapper)
8-baan (achtbaan)
8-ponder (achtponder)
8-urig (achturig) (een 8-urige werkdag)
80-plusser (tachtigplusser)
9-ponder (negenponder)
90-plusser (negentigplusser)
100-jarig (honderdjarig) (de Honderdjarige Oorlog)
100-jarige (honderdjarige)
100-plusser
€20-biljet, €50-biljet
D66-fractie
laat-17e-eeuws (laatzeventiende-eeuws) (een laat-17e-eeuws kunstwerk)
vroeg-19e-eeuws (vroegnegentiende-eeuws) (een vroeg-19e-eeuws kunstwerk)
In combinaties als 2 duizend, 3 miljoen en jaren 80 komt overigens geen streepje, maar een spatie, net als in 1 april. In samenstellingen als 2-duizendmetergrens, 3-miljoeneuroprijs, jaren-80-serie en 1-aprilgrap wordt volgens de witte spelling wel een streepje geplaatst. Zo wordt duidelijk dat alle onderdelen één geheel vormen. In tweeduizendmetergrens, driemiljoeneuroprijs, jarentachtigserie en eenaprilgrap is het invoegen van een streepje weer niet nodig. De officiële spelling schrijft een spatie voor in 2 duizendmetergrens, 3 miljoeneuroprijs, jaren 80-serie en 1 aprilgrap, maar kiest daarnaast eveneens voor tweeduizendmetergrens, driemiljoeneuroprijs, jarentachtigserie en eenaprilgrap. In de witte spelling worden 24-urige werkweek en 24-uursservice hetzelfde behandeld; volgens de officiële spelling zijn 24-urige werkweek en 24 uursservice verschillende gevallen
Dit wordt verder uitgediept in het thema "werkstuk".
Klinkers en medeklinkers, enkel of verdubbelen
Het Nederlandse alfabet kent 5 klinkers (a, e, i, o en u). De andere letters van het alfabet zijn medeklinkers.
Een (mede)klinker meer of minder zorgt voor een betekenisverschil. Zo wil je voor je huis wel een boom,
maar geen bom.
Een patiënt die zich wil legen,
ga je niet leggen, tenzij je graag bedden opmaakt.
- Theorie en oefeningen
- Oefeningen
Dit wordt verder uitgediept in het thema "Welkom".
Meervoud
Het meervoud van een woord vind je in het woordenboek. Voor de algemene regels en oefeningen kan je terecht bij neandertaal ! . Enkele speciale gevallen en extra oefeningen komen in de volgende lijst aan bod.
cafés en andere woorden op é
Een woord dat eindigt op een e met een accent aigu (é) heeft gewoon een meervouds-s, zoals in cafés en satés. Raadpleeg taaladvies ! voor meer uitleg.
Oefeningen
- oefening 1, cambiumned gatenoefening !
- oefening 2, cambiumned meerkeuzevragen (2 opties) !
- oefening 3,cambiumned meerkeuzevragen (meer dan 2 opties) !
- oefening 4, meervoudsvormen-met-ien-of-ieen-1 !
- oefening 5, meervoudsvormen-met-ien-of-ieen-2 !
- oefening 6, meervoudsvormen-met-of-zonder-apostrof-1 !
- oefening 7, meervoudsvormen-met-of-zonder-apostrof-2 !
- oefening 8, meervoudsvormen-met-of-zonder-apostrof-3 !
- oefening 9, meervoudsvormen-met-of-zonder-apostrof-4 !
Substantief of zelfstandig naamwoord: bv. de auto
- Theorie
- Eenvoudige uitleg over wat een zelfstandig naamwoord is !
- Eenvoudige uitleg gekoppeld aan een oefening !
- Oefeningen
Trappen van vergelijking: groot, groter, grootst
- Theorie
- Oefeningen
Dit wordt verder uitgediept in het thema "Welkom".
Tussenletter
Je schrijft geboorteplaats zonder tussenletter omdat dit woord twee meervouden heeft: geboorten en geboortes. Het woord gehandicapte kent maar één meervoud, namelijk gehandicapten. Daarom gebruik je in een samenstelling met dit woord een tussenletter,bv. gehandicaptenzorg.
In samenstellingen wordt ook de -s gebruikt als tussenletter.
- Theorie en oefeningen
Dit wordt verder uitgediept in het thema "welkom".
Uitheemse woorden
Baby, vacant, stress,... zijn voorbeelden van uitheemse woorden. Zoals je kan vaststellen volgen ze andere spelregels, bekijk hiervoor de theorie.
- Theorie
- Oefeningen
Dit wordt verder uitgediept in het thema "welkom".
Veelgemaakte fouten
Vrije tijd, maar vrijetijdsbesteding
Vrije tijd schrijf je in twee woorden, want vrije is het bijvoeglijk naamwoord bij tijd. De vrijetijdsbesteding schrijf je aan elkaar, het is een samenstelling!
Verkleinwoorden
- Theorie
- Oefeningen
Dit wordt verder uitgediept in het thema "welkom".
Uitspraak
Zeg heel vlug na elkaar "zes geiten onder tafel", wat valt je op?
Hoe spreek je "curriculum vitae" uit? Voer het in op deze site van de acapela-group en luister naar de uitspraak. In het woordenboek ! (uitspraakwoordenboek) of op de site van de VRT vind je ook altijd informatie over de juiste uitspraak. Voor anderstaligen is deze site van dutchgrammar over de uitspraak in het Nederlands beslist een aanrader.
Dit wordt verder uitgediept in het thema "wereldburger".